Af en toe zonder smartphone, enkele experimenten..

Ik heb zelf de afgelopen tijd geëxperimenteerd met een eenvoudige telefoon als alternatief voor mijn smartphone. Niet om volledig offline te gaan, maar juist om een middenweg te vinden die in de praktijk werkt.

Ik gebruik een oude smartphone waar een duo-simkaart in zit. Daardoor ben ik op hetzelfde nummer bereikbaar als op mijn reguliere smartphone. Op die telefoon staan alleen Spotify, Google Maps, sms en bellen. Geen WhatsApp, geen e-mail, geen social media, geen nieuws-apps en ook geen Google om van alles op te zoeken.

Die telefoon neem ik bijvoorbeeld mee tijdens een fietstocht van een paar uur, een wandeling of wanneer ik een afspraak buitenshuis heb. Als ondernemer moet ik telefonisch bereikbaar blijven, dus helemaal zonder telefoon is voor mij geen optie. Maar ik merk dat er een enorm verschil zit tussen bereikbaar zijn en voortdurend actief digitaal bezig zijn.

In het begin was dat best even wennen. Je merkt pas hoe vaak je automatisch naar je smartphone grijpt wanneer hij er niet is. Even iets opzoeken, het nieuws checken, kijken of er een berichtje binnen is gekomen. Die neiging is verrassend sterk.

Maar na één of twee fietstochten werd dat al veel minder. Mijn brein leek zich er snel op aan te passen. Ik begon weer gewoon naar de omgeving te kijken, te genieten van de route en mijn gedachten de

ruimte te geven. Zonder dat voortdurende gevoel dat ik nog iets moest controleren.

Wat mij vooral opvalt, is dat het effect langer doorwerkt. Niet alleen tijdens de fietstocht zelf ervaar ik meer rust, maar ook de dagen daarna grijp ik minder vaak automatisch naar mijn smartphone. Alsof mijn brein weer even heeft geleerd dat het niet voortdurend nieuwe prikkels nodig heeft.

Natuurlijk kun je ook kiezen voor een radicale digitale detox van een week of langer. Voor sommige mensen werkt dat misschien uitstekend. Maar eerlijk gezegd denk ik dat veel mensen daar tegenop zien. Voor velen is de smartphone inmiddels zo verweven met het dagelijks leven dat volledig stoppen bijna onmogelijk voelt.

Denk aan werk, afspraken, sportclubs en gezinsactiviteiten. Een voetbalcoach heeft een WhatsApp-groep met zijn team. Ouders communiceren via groepsapps van school. Collega's sturen berichten. Voor ondernemers is het vaak simpelweg niet haalbaar om een week volledig onbereikbaar te zijn.

Juist daarom geloof ik meer in kleine periodes van digitale rust. Een paar uur zonder smartphone kan al verrassend veel opleveren.

Neem bijvoorbeeld een wandeling naar de supermarkt. Tijdens workshops hoor ik vaak: "Maar dan kan ik niet betalen." Mijn antwoord is meestal: dat bepaal je natuurlijk zelf. Maar het is interessant hoe snel we een telefoon als vanzelfsprekend zijn gaan beschouwen.

Even naar de supermarkt lopen zonder smartphone geeft vaak meer rust dan mensen verwachten. Sta je een keer in de rij, dan kun je gewoon wat om je heen kijken. Net zoals vroeger. Even niets hoeven. Even geen scherm. Even een moment voor jezelf.

Dat klinkt misschien eenvoudig, maar juist die kleine momenten van verveling blijken belangrijk. Ons brein krijgt dan de kans om te herstellen van de constante stroom aan informatie en prikkels.

Ik gebruik tijdens workshops vaak het voorbeeld van de bloesembomen. Mensen kijken op Instagram naar prachtige foto's van Japanse kersenbloesems, terwijl er soms letterlijk voor hun neus een schitterende Hollandse bloesemboom staat. Alleen zien ze hem niet, omdat hun aandacht gevangen zit in het scherm.

Misschien is dat wel de grootste winst van af en toe bewust afstand nemen van je smartphone. Niet dat je minder informatie krijgt, maar dat je weer meer gaat zien van wat er al om je heen is.

Enkele ervaringen van deelnemers van mijn workshop:

Simon (38)"Tijdens het fietsen liet ik mijn smartphone thuis en nam ik alleen een simpele Nokia mee voor noodgevallen. Daardoor genoot ik weer van de omgeving en voelde ik de stress letterlijk uit mijn lijf verdwijnen."

Merel (29)"Mijn smartphone gaat overdag in een tijdslotkluis en ik neem alleen een eenvoudige telefoon mee als ik wegga. Daardoor ben ik veel minder gejaagd en voelen mijn avonden weer rustig en ontspannen."

Daan (45)"Na werktijd laat ik mijn smartphone op kantoor achter en gebruik ik thuis alleen een simpele telefoon om bereikbaar te blijven. De verleiding om te scrollen is weg en dat geeft me enorm veel mentale rust."

John (31)"Ik zette mijn telefoon op zwart-wit en verstopte Instagram in een mapje. Binnen een week verdween de automatische neiging om steeds te scrollen."

Sanne (28)"Ik kocht een wekker en liet mijn telefoon buiten de slaapkamer. Na een paar dagen sliep ik beter en begon ik mijn dag veel rustiger."

Raymond (42)"Ik schakelde vrijwel alle notificaties uit. Daardoor voelde ik me minder opgejaagd en kon ik me veel beter concentreren op mijn werk."

Loes

(35)"Met de One Sec-app moest ik eerst even pauzeren voordat een socialmedia-app openging. Daardoor ontdekte ik hoe vaak ik gedachteloos klikte en halveerde mijn schermtijd."

Het werkgeheugen kan maar één ding tegelijk. Lees in mijn blog

Lees ook dit artikel: Minder scrollen verbeterd mentale gezondheid en slaap

En: Sociale media algoritmes beïnvloeden wat jij ziet

De inzichten uit dit artikel sluiten aan bij verschillende thema's die worden behandeld in de interactieve workshop en lezing Multitasken is een mythe.

Bekijk ook de behaalde resultaten van eerdere deelnemers.